Potten en pannen

Zucht… Kerst en Oud&Nieuw zijn prachtige tijden, waarin we altijd veel van elkaar genieten. Er wordt eindeloos getoept, we hebben gesjoeld, en natuurlijk heerlijk gegeten. Efraim heeft zijn draai helemaal gevonden in de nieuwe keuken, waar we iedereen aan tafel kunnen horen en zien, terwijl we de maaltijden staan te bereiden, maar…

Dan is het Nieuwjaar, een tijd om terug naar de basis te gaan, en alles binnen eens goed te reinigen. Natuurlijk geldt dat voor je lijf, maar ook voor de potten en pannen die het zwaar te verduren hebben gehad.pottenenpannen

Wist je dat je aangebrande pannen het best met een klein beetje waspoeder kunt laten weken, of, als het heel erg aangebrand is, op een klein vuurtje zetten, en het daarna schoonmaken. Dit voorkomt krassen in onze mooie gietijzeren pannen!

De aardewerkschalen kunnen het best regelmatig in een badje gezet worden, want dan voorkom je scheuren. Zet ze ook nooit op het vuur zonder dat ze eerst natgemaakt zijn, want dat is vragen om moeilijkheden.

Ons zilveren bestek berg ik weer op in de la, het poetsen ervan bewaar ik voor een volgende keer!

Amandelspijs maken

emmaIk vind amandelspijs heerlijk, maar wat je in de winkels kunt kopen, is voor mij veel te zoet. De overheerlijke smaak van amandelen wordt compleet “overruled” door de hoeveelheid suiker. Gelukkig is het heel makkelijk om zelf spijs te maken, en die zoet je natuurlijk naar je eigen behoefte, en dat kan ook zonder (geraffineerde) suiker. Je kunt beginnen met echte amandelen, maar ik maak het me makkelijk door gewoon amandelmeel te nemen. Ik vind de helft aan zoetmiddel al genoeg, dus als ik 200 gram amandelmeel neem, gebruik ik 100 ml ahornsiroop of agavesiroop. Daarna voeg ik een klein beetje citroensap toe en roer alles door elkaar.

Om het spijs stevig te maken leg ik het in de koelkast. Hoe langer je het laat liggen, des beter trekken de smaken in elkaar. Soms (als ik het goed verstop in de koelkast, anders wordt het stiekem al gebruikt) kan het wel dagen staan!

Kaarsvet

Ik gkaarseniet altijd van de donkere dagen voor Kerstmis. Eigenlijk begint dat al met Sint Maarten als de grote lichttijd begint, die duurt tot 2 februari, met Maria Lichtmis. De kaarsjes mogen weer volop branden!

Toch is het om een of andere reden zo dat als de kandelaars tevoorschijn gehaald worden, ze altijd onder de restjes kaarsvet zitten. Ook een aantal tafelkleden is wel gewassen, maar er zitten toch nog restjes kaarsvet op. Gelukkig beginnen we deze tijd vol goede moed, en kunnen het ongewenste vet makkelijk verwijderen. De kandelaars worden gewoon onder stomend heet water gehouden, en het kaarsvet smelt als sneeuw voor de zon. De restjes kaarsvet op het tafellinnen verwijder ik met wc-papier en het strijkijzer. De hitte smelt het vet, waardoor het zo in het wc-papier trekt!

Zo kunnen we weer met sfeer deze lichttijd ingaan! Heerlijk genieten met de geur van bijenwas

Left-overs

keteltjeLieve medegastronomen en levensgenieters,

Hè hè, gelukkig kunnen we weer een beetje onze draai vinden in huis; onze keuken wordt langzaamaan weer geïnstalleerd en we mogen weer. De beoogde aanrechtbladen moeten nog besteld, de kastjes zijn nog niet bedeurd, de afzuigkap hangt nog niet,  maar voor de rest….

Nu we weer koken, wil ik es een fijn moment aanroeren. Het openen van de koelkast als we nog geen idee hebben. Kijk eens rond wat er is. Wat zijn de “left-overs”? Wat ligt er nog aan groenten in de bak? Vaak kom ik uit op een soep, bijvoorbeeld. Laatst had ik een restant zuurkool/aardappel schotel, wat bruine bonen,  wat verse bleekselder. Met een beetje groentebouillon werd dit gemixt de basis voor een heerlijk soepje. Wat heerlijke kruiden (garam masala) erbij, wat gefruite uitjes en heel knoflookje, gesneden verse koriander en natuurlijk dankbare eters met kommen en lepels. Klaar

Echte pepernoten

sinterklaasNu de Sint weer in het land is, gaan we natuurlijk ook weer echte pepernoten bakken. Vaak worden kruidnootjes tegenwoordig pepernoten genoemd, maar die zijn harder en rond, terwijl de echte pepernoten “brokjes” zijn met een anijssmaak. Ze zijn heel makkelijk te maken, en het is ook heel leuk om samen met de kinderen te doen.

Wat heb je nodig?

  • 500 gram roggemeel
  • 1 zakje (wijnsteen) bakpoeder
  • 2 eetlepels anijspoeder
  • 2 eetlepels koek- of speculaaskruiden
  • beetje honing
  • snufje zout

Kneed het deeg goed door elkaar en laat het vervolgens een uurtje afgedekt in de koelkast rusten. Zet de oven op 150 graden en maak kleine brokjes van het deeg. Verdeel ze over de bakplaat en bak ze in een kwartiertje in de oven. Heerlijk!

Mooi verhaal over vijgen

Rapunzel: biologisch en persoonlijk

In 2011 maakte Allard (medeoprichter van De Nieuwe Band en verantwoordelijk voor de inkoop van grondstoffen) zijn tweede een reis door Turkije om te zoeken naar leveranciers die op alle vlakken goed bij onze uitgangspunten passen: biologisch, sociaal en de beste kwaliteit. Allard bezocht vijgenboeren, druivenboeren (voor de rozijnen) en natuurlijke ook abrikozenboeren. Tijdens deze reis was Allard bijzonder onder de indruk van de projecten van Rapunzel. Allard: “Rapunzel is de enige organisatie in Turkije die 100% biologisch werkt en ze hebben het grootste team van landbouwingenieurs. Deze ingenieurs begeleiden de boeren en zijn op de cruciale momenten aanwezig voor advisering en controle op de kwaliteit. De boeren worden heel intensief ondersteund!”

Rapunzel werkt samen met veel boeren en heeft persoonlijk contact met hen. De boeren worden niet alleen ondersteund met landbouwkundig advies, Rapunzel doet ook aan voorfinanciering. De boeren krijgen in het vroege voorjaar al een financieel voorschot op de verwachte oogst.

vijgen_denieuweband_1

Tekelioglu: een Turks bio-dorp!

Een bijzonder onderdeel van de reis was het bezoek aan Tekelioglu. Dit dorp kun je gerust een bio-dorp noemen, want 95% van de boeren werkt hier biologisch! 30 jaar geleden ontmoetten de burgemeester van dit dorp en de oprichter van Rapunzel (Joseph Wilhelm, hierboven op de foto) elkaar bij toeval. De burgemeester van het dorp ging naar de Turkse minister van landbouw om de milieu-problemen van het dorp te bespreken. Door steeds meer gebruik van chemische (kunst-)mest en pesticiden namen de oogsten rond Tekelioglu af en verdween de vis uit het meer bij het dorp. Met de vis, verdwenen ook de vogels en zo werd het een “dood” meer. Op het zelfde moment zat Joseph Wilhelm ook in de wachtkamer van de minister om te praten over de mogelijkheden van biologische landbouw in Turkije. De minister heeft beide mannen toen met elkaar in contact gebracht, en zo is het Rapunzel-project in Tekelioglu ontstaan. Een nauwe en warme samenwerking tussen Rapunzel en het dorp!

Nu, 30 jaar later, is de visstand in het Gölu-meer al jaren hersteld, zijn de oogsten goed en is het gebied uitgeroepen tot nationaal beschermd gebied en waterwin-gebied. Het meer is een prachtige plek, met bloemen, vogels en veel vis. Er is een school gekomen in het dorp, een speelplaats, verharde wegen en een dorpshuis. De melk wordt in het dorp tot zuivelproducten verwerkt en sinds kort is er een winkel waar biologische producten en biologisch brood van eigen verbouwde tarwe verkocht worden.

vijgen_denieuweband_2

De 80 boerenfamilies in Tekelioglu werken allemaal biologisch en deels ook biologisch-dynamisch. Een belangrijk onderdeel is het houden van zo’n 600 koeien waarvan de mest gecomposteerd wordt. De bijzonder goede compost uit Tekelioglu wordt voor alle projecten van Rapunzel in Turkije gebruikt. Allard: “Het is mooi om te zien dat een deel van de jongeren nu weer perspectief ziet, in het dorp blijft en besluit om het boerenbedrijf van de ouders voort te zetten.”

vijgen_denieuweband_3

 

Ontheemd

keuken_efraimIk val maar direct met de deur in huis. Letterlijk zelfs. Wij verbouwen.
Dit heeft grote gevolgen voor mij. Want als je aan onze keuken komt, dan kom je aan mij! Uiteindelijk gaat het allemaal veel beter worden, maar nu is het zeer interessant om te merken hoe belangrijk de keuken is in ons huishouden.
Ontruimd, afgebroken en verwijderd is er nu een gapend gat, dat weer gevuld mag worden.
En nu voelen we ons dus een beetje ontheemd, want die centrale plek is er niet.
Dit werkt door op ons familie-samenzijn. Gelukkig realiseren we ons dit. Waar zouden we toch zijn zonder onze culinaire werkplaats?

Uw aller Efraïm

Ik kook dus ik ben

efraimIk kook, dus ik ben. Groot plezier en genoegen beleef ik aan de vele uren, die ik doorbreng in onze keuken. Geef me de tijd en ik zet je een goeie maaltijd voor. Standaard kook ik ietwat teveel, want je weet nooit wie er onverwacht aanschuift. Mijn dag is helemaal goed als dat daadwerkelijk gebeurt. En gerechten veranderen mee met de dag. Verspilling, daar doe ik niet aan. Interessant is het om te ervaren wat er kan gebeuren met voeding.

Al jong was ik geboeid door wat een kok kan doen. Dit gaat verder dan stoffelijke voeding neerzetten. Mijn moeder was een expert in “slowfood” , avant la lettre dus. Uren kon zij doorbrengen in de keuken alvorens er een prachtige maaltijd op tafel verscheen, mijn vader verrukkend en ons allen in een staat brengend van grote tevredenheid. Wij kinderen leerden dat je de tijd nam voor dit samenzijn. Pratend, discussiërend, zwijgend, kortom genietend.

Pompoenen

Gisteravond belden er kinderen aan, die heel hard “trick or treat” riepen toen ik open deed. Ik schrok me een hoedje! “Oja”, dacht ik, “het is Halloween…” Daar had ik niet bij stil gestaan, want wij vierden altijd Sint Maarten, en dat is pas op 11 november. Wij trokken met onze lichtjes in uitgeholde knolletjes al zingend door het dorp. Soms kregen we een appel, of een walnoot, maar ik genoot het meest van de magie die de lange  slinger lichtjes van onzpompoene optocht creëerde!

Eerst bood ik de kinderen de pompoenen aan die ik nog buiten had liggen. “Da’s lekker,” zei ik, “daar kun je soep van maken.” Pompoensoep lustten ze wel, maar ze wilden liever iets lekkers. Gelukkig vond ik nog wat in de kelder, en vroeg de kinderen tenminste een liedje voor me te zingen. Na een kleine aarzeling werd er gezongen, en trokken ze weer verder…

Ik neuriede de rest van de avond zachtjes de liedjes van vroeger… Sint Maarten, Sint Maarten, Sint Maarten reed door weer en wind

 

Heel lang geleden…

omagortMijn oma deed de was in een tobbe, en schrobde zich soms een ongeluk. Ze leerde ook hoe ik zelf wasmiddel kon maken, en hier lees je het recept:

40 gram huishoudzeep
40 gram huishoudsoda
2,5 liter water

Wat moet je doen?

Pak een rasp en rasp de huishoudzeep (bijv van De Traay) in een steelpan. Voeg hier een halve liter koud water aan toe. Verhit dit al roerende tot het zeep is opgelost in het water en voeg hierna de soda toe. Doe de substantie in een emmer en voeg twee liter warm water toe. Een dag of nacht laten staan tot de zeep een harde glibberige substantie is geworden. Overscheppen in bakken met deksel, of je kunt het meteen daarin laten opstijven.

Hoeveel heb je nodig? 200 ml voor een volle wasmachine.

Wist je dat je ook een scheutje schoonmaakazijn als wasverzachter kunt gebruiken?